مدیریت از نگاه نو

درعصرقدیم دوپادشاه ازایران وژاپن به اروپا می روند بعدازبازگشت هردوبرای کشورشان تصمیماتی می گیرند حال نگاهی گذار به این دو تصمیمات می کنیم.

میجی حاکم ژاپن که ازاروپا برگشت این چنین تصمیم گیری ودستورمی دهد.

یک هئیت به اروپا می فرستد با سه ماموریت متفاوت شامل :

گروه اول. بررسی وکنکاش درنظام اموزش وپرورش چند کشور مثل بلژیک ،هلند ،المان ،فرانسه

گروه دوم .مسئول بررسی قانون اساسی این کشورها ونحوه اجرایی شدن انها

گروه سوم .مسئول بررسی صنایع جدید که دراروپا متداول شده است

درنتیجه بررسی این گروه ها باعث نظام حکومتداری کشور ونحوه تحول انها شده است

می جی امپراطور ژاپن باتوجه به نقطه نظرات این سه گروه دراولین قدم ژآپن رابه هشت قسمت تقسیم می کند ودرهرسه قسمت 200 مدرسه و30دبیرستان ویک دانشگاه تاسیس می کند.

ناصرالدین شاه حاکم ایران که ازاروپا برگشت این چنین تصمیم گیری ودستور می دهد.

دستوراول او سالن نمایش البرت هال رادرلندن دیده بود با الگو برداری ازان تکیه دولت را درتهران احداث کنند ودران تعزیه هنرخود را به نمایش بگذارند.

دستور دوم وی مانند رقصنده های اروپایی،زنان حرمسرا دامن چین داربپوشند

دستورسوم وی سرسره وارکنند تااو ازبالا به اغوش زنان حرمسرا بیافتد وعجیب اینکه درهمان زمان درایران حسن رشدیه برای تاسیس مدرسه به فلاکت وبیچارگی دچار شده بود. ومدرس وی راتخریب می کردند وازترس ازشهری به شهری دیگری پناه می برد ونهایتا بااین تعقیب وگریز ها موفق شد 15 مدرسه بسازد.

احداث تصفیه خانه فاضلاب اراک
٭ حسن خدادادی
پژوهشگرپسادکتری مدیریت تجارت (کسب وکار)
چکیده
بطور اخذ می توان گفت پس از هوا ، آب به عنوان حیاتی ترین ماده برای ادامه زندگی انسان نیاز می باشد. امروزه با پیشرفت زندگی و تکنولوژی استفاده از آب جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد. در کشور ایران با توجه به نوع اقلیم و موقعیت جغرافیایی که دارد ، مسئله آب و کمبود آن از دیرباز تا کنون مانع رشد و پیشرفت اقتصادی و صنعتی گردیده است . توجه به موضوع پساب فاضلاب و تاثیر زیست محیطی آن و عوارض ناگواری که در پیش خواهد آورد قابل تامل می باشد ، امروزه تصفیه فاضلاب و استفاده بهینه از پساب آن و همچنین مصارف آن در محیط زیست و صنایع بزرگ تاکوچک وسایر مصارف مشهود می باشد . مطالب تهیه شده در این مقاله در ارتباط با اهمیت احداث تصفیه خانه فاضلاب وپساب تصفیه شده ، برای حفظ محیط زیست ؛ بهداشت فردی و اجتماعی ؛ فضای سبز شهری و برون شهری ازدیدگاه فرهنگی واقتصادی باتوجه به مدل هافستد (درزمان تهیه پروژه بحث مدل هافستد وشناخت ان مطرح نبود بلکه تلاش وهمکاری وروحیه کار تیمی مطرح بود.) وسایر اندیشمندان را به صورت یک مشارکت عمومی وگروهی که با همکاری وشراکت بخش خصوصی مورد بررسی قرار گرفته است .
مقدمه
تا اوایل قرن بیستم فاضلاب های ناشی از فعالیت های انسان چه از نوع شهری یا صنعتی از طریق خودپالایی و چاههای جذبی توسط طبیعت دفع می شد.ولی بارشد بی رویه جمعیت وافزایش امکانات شهرنشینی وافزایش بیرویه مصرف سرانه آب در بخشهای مختلف از جمله شرب ، صنایع ، بهداشتی وغیره موجب افزایش تولید فاضلاب گردیده.بطوریکه باتوجه به حجم بالادفع پساب های متنوع باجزئیات فیزیکی وشیمیایی امکان این حجم تصفیه فاضلاب را به طور طبیعی نمی توان انتظار داشت و از روش توان خود پالایی وحالت طبیعی امروزه دیگر نمی توان استفاده کرد. حال به منظور فراهم آوردن شرایطی که چرخه آب وفاضلاب همانند گذشته در طبیعت انجام شود. نقش تکنولوژی وفن آوری جدید که توسط ایده بشر به وجود آمده است و توانسته است این معضلی که خود بوجودآورده بود از آن رهایی پیدا کند.
اهمیت و تاثیر آلوده شدن آبهای سالم که بوسیله فاضلاب و پساب ها ی تولیدی از نوع خانگی،صنعتی،ابهای سطحی،بهداشتی امروزه مشهود است. یک مترمکعب فاضلاب بصورت خام 50-30 مترمکعب آب سالم را آلوده می نماید. ضمنا مهمترین مواد آلاینده که توسط بشر به منابع آبی وارد می کند ، را می توان مانند کربوهیدراتها، چربی ها، مواد پاک کننده یا دترجنت ها وعوامل باکتریهای بیماری زا و بیولوژیکی اشاره نمود،که در اثرتخلیه آن بطور مستقیم وبدون تصفیه به داخل خاک که به مرور زمان بافت های خاکی را زایل ولایه های خاکی زمین که می توان تاثیر بسزایی در تغییرات کیفیت فاضلاب دفعی در زمین داشته باشد ودیگر امکان انجام استفاده مجدداً از آن میسر نبوده را می توان یادکرد.. این پساب های خروجی که به سفره های آب زیر زمینی وارد شده و باعث آلودگی منابع آبی وبافت خاک جهت مصارف کشاورزی می شود ،تاسالیان متوالی پایدار ومخرب می باشد.
در این شرایط با توجه به حجم مشکلات زیست محیطی تصفیه فاضلاب می تواند برای یک اقدام اساسی ومشارکت مردم وعزم ملی نیاز باشد. برای جلوگیری از آلودگی منابع وعوامل بیماری زا وکاهش آلاینده های آب اقداماتی بایستی صورت پذیرد.
در این راستا مهمترین قسمت های تاسیسات آب وفاضلاب بخش شبکه جمع آوری وتصفیه خانه فاضلاب آن می باشد.که دارای جایگاه خاصی در پاک سازی و حفظ محیط زیست ایجاد می نماید.
درحقیقت تصفیه خانه فاضلاب باید شرایطی را داشته باشد وطوری فعالیت نماید که پساب خروجی آن علاوه بر رعایت استانداردهای کشوری و جهانی از مخاطرات بهداشتی وزیست محیطی جلوگیری به عمل آورد .
فاضلاب های ترکیبی از مواد جامد و آب می باشد که فاضلاب موجود معمولا و به صورت متداول برحسب نوع پیدایش به سه گروه اصلی، شامل فاضلاب خانگی، فاضلاب صنعتی و فاضلاب سطحی تقسیم می گردد.
فاضلاب خانگی معمولاً پس از استفاده از حمام ودستشویی وتوالت وظرفشویی و....... دیگر وسایل بهداشتی خانگی وسایر......تولید می شود.
فاضلاب صنعتی باتوجه به نوع فعالیت در مراکز صنعتی وبهداشتی این نوع فاضلاب تولید می شود واز مهمترین وخطرناک ترین نوع فاضلاب تولید ی می باشد،که در آن انواع مواد شیمیایی، باکترها، قارچها و درجه اسیدی متفاوت وجود دارد.
فاضلاب سطحی این فاضلاب ها ناشی ازحاصل بارندگی وشست وشوی معابر وسیلاب عمومی می باشد.
مهمترین عواملی که برای جمع آوری فاضلاب واحداث تصفیه خانه فاضلاب در شهر ها نیاز می باشد شامل:
1-کاهش سطح آب زیرزمینی بخصوص در مناطق سنگی
2-جلوگیری از آلودگی آب های زیر زمینی
3- کاهش صدمه به حیات آبزیان
4- جلوگیری از آلودگی خاک
5- رعایت وتحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که حفاظت محیط زیست برای ادامه حیات نسل امروزی وبعدی وحیات اجتماعی یک وظیفه عمومی را در بر می گیرد.
بیوگرافی شهر اراک

شهراراک مرکز استان مرکزی با جمعیت بالغ بر182/626نفرو چهاردهمین شهرپر جمعیت ایران می باشد.این شهردر حکومت قاجار بنیان گذاشته شده وحدوداً دو قرن قدمت دارد. و لقب پایتخت صنعتی ایران را مشمول می شود . به طورکلی چهارمین قطب صنعتی کشور محسوب می شود. ازسوی دیگر شمارصنایع مادر دراین شهر به بیش از20 واحد وصنایع کوچک ومتوسط بیش از335 واحد(طبق امارشرکت شهرکهای صنعتی استان وشرکت اب وفاضلاب استان) این شهر به واسطه وجود صنایع مادر تولید 80درصد ازتجهیزات انرژی کشور باوجود بزرگترین کارخانه الومینیوم کشورو بزرگترین واگن سازی ولوکوموتیو سازی کشور وبزرگترین ماشین سازی وکمباین سازی وانگان تولید دکل های برق وتنها تولید کننده ماشین الات راه سازی (هپکو)درخاورمیانه وبزرگترین تولید کننده بنزین کشور ودارای کارخانه پتروشیی وپالایشگاه نفت ونیروی گاه سیکل ترکیبی تولید برق منطقه وهمچین بزگترین صنایع معدنی به عنوان پایتخت صنعتی ایران شناخته شده است. ویکی از آلوده ترین شهر های ایران واز نظر اقلیمی در فلات مرکزی ایران می باشد. ضمنا زمستان های سردومرطوب وتابستان های گرم وخشک می باشد. مساحت شهراراک 71/98 کیلومترمربع ویا 24/4 درصد کل استان را شامل می شود.


مبانی طرح اجرایی تصفیه خانه فاضلاب
باتوجه به شرح وبیوگرافی اراک این شهربااین پتانسیلی که درصنعت وقدمت تاریخی دارد ازاولین خدمات بهداشتی وزیست محیطی محروم می بود. درسال 1373 که بحث ضرورت ایجاد تصفیه خانه اراک مطرح گردید، ازابعاد اقتصادی شرکت بامحدودیت ها ومشکلات فراوان روبرو می بود.انچه که حائز اهمیت است مشارکتهای مردم ومسئولین ونقش فرهنگی ونحوه صحیح اجرای پروژه های فرهنگی که درابتدا بامقاومت شدید مسئولین وبعضی ازمدیران روبروبود لذا بایک برنامه منظم وبا اهداف مشخص که نقش موثر فعالیتهای فرهنگی وتاثیر ان دروضعیت اقتصادی واجتماعی وبهداشتی که درحال حاضر واینده می تواند داشته باشد درشرکت مقررگردید یک تیم فنی واقتصادی وروابط عمومی تشکیل گردد. تاطی جلسات متعدد وبه صورت فشرده طی شش ماه برنامه ریزی درسطح مدیریت ارشد ومدیران تخصصی اهداف ذیل نتیجه گیری وپیاده شود.
1-انتخاب مهندس مشاور برای طراحی تصفیه خانه باتوان تکنولوژی بومی که منجر به طراحی تصفیه خانه فاضلاب با مدل برکه تثبیت که نیاز به تکنولوژی وتجهیزات خارجی نمی باشد.وباایجاد چندین استخر خاکی بتنی واستفاده ازتجربه ودانش سایرکشورهای مختلف طراحی مناسب ومشابه سازی انجام گیرد.
2-این پروژه با براورداولیه برای جمعیتی معادل یک صدهزارنفر حدودا 50میلیارد ریال (براساس سال 1373) جهت احداث ابنیه وتاسیسات جنبی شروع واحداث گردد.
3-مشارکت وحمایت بخش صنایع بزرگ وحمایت مالی انها وخرید انشعابات فاضلاب درمرحله پیش فروش وتامین مالی وقرض ازبانکها برای هزینه های پیمانکاران ومجریان تصفیه خانه .
4-شروع به تبلیغات واجرای برنامه های متنوع درصدا وسیما وحضورمدیران شرکت درصدا وسیما وتوجیه طرح واشنایی این تکنولوژی ومشابه ان درکشورهای دیگر که ازنظر اقتصادی درتنگنای می باشند.بااین مدل فعالیتها اجرایی شروع گردید وتا به امروز که با تکنولوژی مدرن و جدیدترین روش نسبت به احداث تصفیه خانه فاضلاب پیشرفته بااهداف مشارکت بخش خصوصی این فرایند کاری وبرنامه ریزی ادامه دارد.
اهداف فرهنگی پروژه
1-مذاکره وجلسات بامسئولین استان دررابطه بااجرای پایلوت تصفیه خانه به روش لاگون وبرکه تثبیت ورفع نیاز به کشور های خارجی
2-هماهنگی با صدا وسیمای استانی درجلسات پرسش وپاسخ ورفع ابهامات دراذهان عمومی
3-شرکت درجلسات واستفاده از پشتیبانی روابط عمومی وارائه مستندات فیلم ها جهت شروع فعالیتهای اجرایی ومشارکت های مردمی.
4- استفاده وتبلیغات ازتربیون نماز جمعه واموزش درمدارس واطلاع رسانی جامع .
5-مشارکتهای مردمی وپیش خرید انشعابات فاضلاب با تخفیفات واهدای جوایزویژه برای کسانی که نسبت به پیش خرید اقدام نمایند.
6-مذاکرات با صنایع بزرگ تاکوچک در رابطه باخرید پساب فاضلاب جهت استفاده فضای سبز داخلی خود.مذاکره با شهرداری ومنابع طبیعی استان جهت مصارف فضای سبز وکاربرد اب ان برای مصارف اب صنعتی
7-مذاکره با کشاورزان پایین دست تصفیه خانه جهت خرید اب کشاورزی برای مصارف ابیاری.

اهداف ابعاد اقتصادی وفنی ومشکلات طرح
درابعاد اقتصادی وفنی پروژه باتوجه به اینکه این حجم بالای پساب که به منطقه سرازیر می شد وباعث الودگی زیست محیطی وسفره های زیرزمینی وبهداشتی که ایجاد می کرد وهمچنین هیچ گونه درامد زدایی واشتغال ایجاد نمی کرد.لذا پیشنهادتولید پساب فاضلاب بااستفاده از استاندار های ایران وبین الملی توسط تیم اقتصادی وفنی شرکت توانستیم درسالهای اول طرح هزینه های بهربرداری وبخشی از سرمایه گذاری خودرا ازطریق خدمات وفروش پساب راتامین نمود ، بطوریکه درسالهای بعد بعنوان یک منبع اقتصادی وتامین اعتبار جبران خسارت های اولیه را برطرف گردد.
بعداز یک دوره 5 ساله موفق شدیم این مدل فرایند رابه سایر شهرهای کم درامد استان تعمیم داده وشهرهای مشگل دارد راخودکفا نماییم.
دراین راستای بامخالف بعضی دستگاه های تامرحله تعطیلی شدن پروژه برای یک دوره دوساله مواجعه شویم ولیکن ازانجایی که این یک طرحی بود که باهمت وفعالیت تیمی علمی واقتصادی وفنی شرکت شروع کرده شده بود ، تاکنون پایدار وباتوجه به ریسک پذیری بالا وگروه گرایی واستفاده از مدل هافستد (البته امروزه می گوییم ) دریک مدل غربی ادامه دارد. ازسوی دیگر باتلاش ورایزنی با مسئولین توانستیم از اعتبارات ملی جهت احیا وادامه پروژه استفاده نماییم.
وضعیت تاسیسات آب وفاضلاب اراک
شرکت آب وفاضلاب استان مرکزی به مرکزیت شهراراک طبق قانون تشکیل شرکت های آب وفاضلاب به عنوان متولی تولیدوتوزیع آب شرب وجمع آوری فاضلاب به عهده دارد.ایده مطالعه فاضلاب شهر از سال 1369توسط مهندسین مشاور طرح وتحقیقات آب وفاضلاب اصفهان آغاز و هم اکنون برای توسعه فازهای بعدی توسط مشاوران طراحی آن ادامه دارد. عملیات اجرائی آن از سال 1372 با اجرای لوله گذاری خط انتقال شروع گردید وبا توسعه شهر هم اکنون پروژه ادامه دارد.
در حال حاضر مجموع کلکتوروخطوط انتقال و شبکه فاضلاب حدوداً بیش ازهزار کیلومترو تعداد تصفیه خانه های فاضلاب احداثی 3باب (دوباب برک تثبیت ویک باب لجن فعال تصاویر یک و دو ) وظرفیت فعلی تصفیه خانه ها جمعا 77000 مترمکعب فاضلاب در شبانه روز وجمعیت تحت پوشش در سال74بالغ بر000/255نفر مورداستفاده قرارمی گیردد.
اهمیت استفاده از پس آب فاضلاب وضرورت احداث تصفیه خانه
- اولین استانداردتصفیه واستفاده مجدد از پساب در ایالت کالیفرنیا در سال 1918 وضع شده وطبق آن استفاده از پساب حاصل از تصفیه خانه اولیه جهت آبیاری کشاورزی مجاز شمرده شده.
- سازمان حفاظت محیط زیست امریکا نیز به عنوان یک سازمان مطرح در اقدامات بهداشتی وزیست محیطی، مرجع وراهنمای بسیاری از فعالیت های بهداشتی وزیست محیطی در کلیه نقاط جهان می باشد.
- در سال 1989 استانداردهای بازبینی شده سازمان بهداشت جهانی تحت عنوان ((راهنمای بهداشت کاربرد فاضلاب در کشاورزی وآبزی پروری)) منتشر کرد.
- در ایران نیز سازمان حفاظت محیط زیست در سال 1373 مجموعه استاندارد خروجی فاضلاب ها وبراساس سه محیط پذیرنده (آب سطحی-کشاورزی-آب های زیرزمینی) منتشر کرده است.
- استفاده از فاضلاب انسانی وصنایع درکشاورزی با هدف آبیاری محصولات وحاصل خیزی کردن خاکهای پایین دست شمال شهر وشمال غرب و غرب اراک مطرح می باشند .
- احیاء کویر میقان که یکی از تالاب های مهم کشور وزیستگاه پرندگان مهاجر اراک می باشد.
- استفاده از پساب در فضای سبز شهری وجنگل کاری منطقه شرق اراک وفضای سبز صنایع شهری
- کاهش برداشت آب منابع زیرزمینی وکمک به توسعه آب شرب شهری
با اجرای واحداث تصفیه خانه فاضلاب واستفاده از این سیستم ونقش آن در شاخص های ذیل اهمیت آن مورد بررسی قرار گرفته است .
1-حفظ بهداشت عمومی وسلامت جامعه شهری.
2-حفظ محیط زیست و جلوگیری از آلودگی ها وتخریب ناشی از سرگردانی روان آبها در شبکه معابر شهری.
3-حفظ زیباییهای محیطی ورفاه همگانی وتوسعه فضای سبزی شهر و آبیاری کشاورزی و فیلتراسیون شهری وکمک به مبلمان وفضا سبز شهری .
4-مشارکت عمومی وپشتیبانی جامعه شهری ودستگاه های وصنایع بزرگ وکوچک وسازمان های مرتبط.
5-حفظ ونگهداری وپایداری محیط زیستی واقتصادی شهری.
6-استفاده کمتر از منابع زیرزمینی وکمک به شرب وحفظ منابع آب وتوجه به توسعه پایداری آتی شهری.
7-کمک به بخش آبیاری کشاورزی پیرامون شهروکاهش استفاده از سایرمنابع.
لازم به یادآوری است در احداث تصفیه خانه یکسری عوامل ومشکلات زیست محیطی برای سلامتی جامعه شهری در بالا دستی داریم ویکسری عوامل زیست محیطی در پایین دستی وجود دارد که اهم آن شا مل :
بخش اول : عوامل بهداشتی و زیست محیطی که در بالا دست وجود دارد ، از جمله انتشار بیماری های ناشی از باکتری ها، ویروسها وانگل های روده ای و بیماری های مزمن اعصاب،گردش خون-کلیه،کبد و روده ها وغدد ... .شده که منشاء آن آلاینده های شیمیایی ، طبیعی وانسانی می باشد. اثرات شیمیایی شامل هیدروکربن ها و بنزن ها-آفت کش ها-فلزات سنگین چون آرسنیک وآلومینیوم-کادمیوم-کروم ومس وغیره که باعث مسمومیت مصرف کنندگان میشود.
بخش دوم عوامل بهداشتی و زیست محیطی واقتصادی وفرهنگی که در پایین دست وبالا دست تصفیه خانه وجود دارد از جمله :
-استفاده از پساب جهت پایدار وزیست محیطی کویرمیقان ونقش آن در عوامل اقتصادی-گردشگری،حیاط وحش واستفاده برای ابیاری و کاشت درختان صنعتی (چوب وکاغذ) وغیره
-حفاظت ازبهداشت محیط شهر وکاهش بیماریها
-حمایت ازطرحهای بوم سازی ونواوری وخلاقیت
-احیا پساب فاضلاب که درحال هدر رفت می باشد
-ایجاد اشتغال درتخصص های مختلف
-حمایت از تولیدات بنگاههای کوچک ومتوسط جهت ساخت تاسیسات صنعت تصفیه خانه
-کاهش هزینه ها وتوجیه طرحهای اقتصادی بامدل بومی ومنطقه ای
-فعال کردن صنایع خرد ومتوسط
- ارایش وزیبایی مبلمان شهری
-توسعه فضای سبز مناطق شهری
-استفاده از پساب وتغذیه منابع زیرزمینی
-استفاده از پساب جهت کاربری در صنایع بالا دستی تصفیه خانه
-استفاده شرب که در حال حاضر کشور ما از لحاظ فرهنگی ومذهبی آمادگی پذیرفتن آن نمی باشند ولیکن در صورت رعایت استاندارد1053 ایران تحت عنوان آب متعارف ودر فرهنگ فنی که به آن آب شیرین می گویند می توان استفاده نمود .
-استفاده آب کشاورزی برای روستاهای پایین دست تصفیه خانه
نقش قوانین واهمیت دادن به پساب فاضلاب شهری
-در اواخر سال 1342 قانون تشکیل وزارت آب وبرق به تصویب رسید که یکی از اهداف آن مهم ان نظارت بر نحوه جاری ساختن فاضلاب ها منظور شده است .
-درسال 1347 قانون آب ونحوه ملی شدن آن وطبق ماده 18این قانون صدور پروانه مصرف برای آب های حاصل از فاضلاب ها وعلاوه در ماده 59-55 فصل هفتم این قانون بحث جلوگیری از آلودگی آب به تصویب رسید.
-در سال 1350 در آئین نامه اجرای جلوگیری از آلودگی آب موضوع فصل هفتم قانون آب ونحوه ملی شدن آب تصویب هیئت وزیران رسیده است.
-در سال 1361قانون توزیع عادلانه آب در ماده 46 این قانون جلوگیری از آلودگی آب به عهده سازمان محیط زیست می باشدوطبق ماده 24 این قانون واگذاری حق بهره برداری از پساب حاصل از تصفیه خانه فاضلاب ها به عهده وزارت نیرو می باشد.
-در سال 1388مجموعه راهکارهای تخصیص پساب های حاصل از فاضلاب تصفیه خانه های شهری وروستایی مصوب گردید.
-درسال 1389 ضوابط فنی محیطی و استفاده دوباره از آب های برگشتی وپساب ها با عنوان نشریه535 تدوین وانتشار یافته است.
-نشریه 118-2 سازمان مدیریت وبرنامه ریزی کشور اعلام نموده است بیش از 80 الی 90 درصد آب شرب وسایرکاربری های تبدیل به فاضلاب می شود که بایستی به آن توجه گردد.
- طبق سند راهبردی ملی بهبود کیفیت آب شرب سال 1390 وزارت بهداشت ودرمان آموزش پزشکی که در متن قانون آن آمده است هدف های راهبردی حفاظت از منابع تامین آب آشامیدنی در برابر آلودگی ها به عهده سازمان محیط زیست می باشند.
طبق ماده یک قانون تشکیل شرکتهای آب وفاضلاب (شرکتهای خصوصی) مصوبه مجلس شورای اسلامی که در تاریخ 11/10/1369تصویب وبه تائید شورای نگهبان رسیده است توزیع آب شهری وهمچنین جمع آوری وانتقال وتصفیه فاضلاب شهرها در داخل محدوده قانون شهرهای هر استان به عهده شرکت مستقلی به نام شرکت آب وفاضلاب استان خواهد بود که توسط وزارت نیرو تشکیل می شود.
تاثیرپساب ها برروی منابع زیرزمینی
از آنجایی که آبهای ناشی از فاضلاب های خانگی وصنعتی می تواند اثرات مخربی برروی سفره های زیرزمینی بگذارد وطبق بندهای 1-2-3-13و2-2-3-13 دستورالعمل طراحی ،پایش وکنترل کیفیت منابع آب زیرزمینی که توسط دفتر مطالعات پایه منابع آب ایران صورت گرفته است در آن نفش تاثیر فاضلاب ها برمنابع زیرزمینی بررسی شده است.درصورتیکه قصداست از فاضلاب برای کاربری ها متفاوت استفاده شود بایستی نسبت به رعایت آن اقدام شود وبا انجام آزمایشات CODوBODکه توصیه شده است پس از رعایت دستورالعمل ها پساب را برای منابع زیرزمینی استفاده نمود.
باتوجه به اینکه برای کنترل آلاینده وموادآلاینده آبی نیاز به احداث تصفیه خانه فاضلاب می باشد لذا با اجرای این گونه پروژه ها می توان ضمن جلوگیری از ورود آلودگی به منابه آبی سفره های زیرزمینی در تقویت منابع آبی وحفظ پایداری محیط زیست همکاری نمود.
معادل سازی پسآب خروجی فاضلاب ونقش آن در مصارف کشاورزی وصنایع وآب شرب
از آنجایی که آب خروجی را می توان برای مصارف کشاورزی استفاده نمود واین عمل باعث کاهش برداشت آب از چاه ها وقنوات می شود در نتیجه این موضوع باعث خسارات کمتر به منابع زیرزمینی می گردد و از سوی دیگر طبق نمودار شماره 7 در حال حاضردبی خروجی تصفیه خانه ها به میزان780 لیتر در ثانیه ویا معادل 67419 مترمکعب در شبانه روز می باشد.این عدد بیانگر این اصل می باشد که اگر قصد باشد در بخش کشاورزی استفاده شود می تواند معادل 780 هکتار زمین کشاورزی با توجه به تنوع محصل ونوع کشت یا معادل15600 هکتار با روش مکانیزه ومدرن در نظر گرفتن تنوع محصول بهره مند گردید.
از دیدگاه آب شرب نظر به اینکه در حال حاضر براساس مجوز شرکت های سهامی آب منطقه ای استان وبا در نظر گرفتن محدودیت های منابع آبی منطقه وشرایط زمین شناسی که مستندات آن در شرکت آب وفاضلاب وشرکت آب منطقه ای استان موجود می باشد بابت حفاری یک حلقه چاه جدید و با مجوز قانونی برای حداکثر 25 لیتر در ثانیه اجازه داده می شود که یک حلقه چاه حفر و بهره برداری از آن صورت گیرد . لذا بادبی 780 لیتر در ثانیه پساب فاضلاب می توان معادل 45 حلقه چاه آب شرب جهت سایر مصارف صرفه جویی کرد .
ضمنا باتوجه به الگوی مصرف وسرانه هرخانوار میزان 780 لیتر در ثانیه پساب خروجی می توان باصرفه جویی از حفاری چاهای جدید برای کشاورزی جلوگیری نمود با منظور نمودن این چاهها تعداد 500/253 نفر از آب شرب سالم در سالهای آینده بهره مند گردند.
نتیجه گیری
هدف از گردآوری مقاله استفاده ازاموزش مدلهای هافستد وسایر اندیشمندان باتوجه به مدلهای غربی وغیر غربی دررابطه باتاثیر ریسک پذیری وجمع گرایی وپایداری ومقاومت وخردجمعی وتوسعه پایداری نگاه ویژه به درامدزایی واقتصادی واستفاده از توانمندی بنگاه های خرد ومتوسط واشتغال زایی و نقش مشارکتهای فرهنگی وزیست محیطی می باشد.
بررسی و نتایج بدست آمده از این مطالعات و با توجه به تحقیقات میدانی وآنالیز کلیه پارامترهای شیمیایی ومیکروبی ومیزان دبی خروجی تصفیه خانه اراک که به صورت مستمر توسط واحد کنترل وکیفیت شرکت آب وفاضلاب صورت می گیرد ونتایج بدست آمده طی 6 سال حاکی از این موضوع است پساب تولیدی با رعایت استانداردهای کشورهای جهانی قابل استفاده در کشاورزی وصنایع وفضای سبزی شهری می باشد.با احداث تصفیه خانه فاضلاب صرفه جویی درذخیره منابع ابی سفرهای زیرزمینی به میزان حداقل 30میلیون مترمکعب درسال معادل 45 حلقه چاه وبه ارزش اقتصادی 450میلیاردریال صرفه جویی می گردد.ازسوی دیگر ذخیره سازی حداقل هزارلیتر درثانیه اب شرب سالم برای توسعه اینده شهری وبه ارزش ده هزارمیلیارد ریال صرفه جویی اقتصادی برای اینده خواهد شد. ازسوی دیگر باحذف چاه های منازل کمک موثری به منابع زیرزمینی شده است. ضمن کنترل بهداشت عمومی در بالادست و حفظ محیط زیست ، مشارکت بیشتر دستگاههای مرتبط از جمله سازمان حفاظت محیط زیست استان ، دانشگاه علوم پزشگی وسازمان آب منطقه ای استان وصنایع بزرگ وکوچک شهر اراک ، جهاد کشاورزی ومنابع طبیعی استان با سرمایه گذاری و کاربردی کردن طرح با هدف حفظ محیط زیست، احیاء کویر میقان ،کشاورزی منطقه شمال وشمال غرب شهر اراک وفضای سبز کلیه صنایع منطقه وفضای سبز شهری با هدف کاهش برداشت آب زیرزمینی برای نسل آینده وتوسعه شهری مشارکت لازم بعمل آورده شود. در خاتمه با توجه به اهمیت و توسعه تصفیه فاضلاب اراک و طبق بررسی اقتصادی آن توسط متخصصین که قیمت تمام شده فاضلاب به مراتب کمتر از استحصال آب از چاه های زیر زمینی می باشد. ضمناً طرح پیشنهادی مورد توجه کارشناسان اقتصاد کشاورزی و صنعتی در سازمانهای ذیربط و با محوریت استانداری و سازمان برنامه و بودجه استان پس از تحلیل اقتصادی طرح وراهکارهای اجرایی در انتخاب مشاور تخصصی با هدف صرفه جویی در منابع آب شرب و توسعه کشاورزی منطقه به خصوص خرید انواع سموم کشاورزی که می توان ازتجزیه پسماند خشک وترفاضلاب تهیه کرد.ضمنا این پروژه اقتصادی را می توان توسط مسئولین امر پشتیبانی و یاری نمایند .
توضیحات:
این پروژه درسال 1373 که اینجانب درشرکت اب وفاضلاب استان مرکزی بعنوان قائم مقام مدیر عامل ومعاون مهندسی وتوسعه شرکت بودم تهیه واجرا گردیده ویک افتخاری برای من بودم که درتیم بعنوان یک کارشناس فعالیت می کردم نه بعنوان مدیر. ضمنا باتوجه به کارشکنی های شدید داخل وخارج از شرکت بایک ریسک پذیری واعتماد به تجربه ودانش تخصصی وبازدید ازکشورهای اروپایی وبخصوص ازکشورهند کلیه مراحل کارها متوجه وتحقیق کرده بودم ، تهیه شده است.شایان یاداوری است دران دوران بینش ودانش مدیریتی وفرهنگی وتجربه امروزه رانداشتم وصرفا براساس تخصص وقدرت کارشناسی این پروژه طراحی واجراگردید.

حسن خدادادی پژوهشگر دوره POST D B A --اراک
















احداث تصفیه خانه فاضلاب اراک
٭ حسن خدادادی
پژوهشگرپسادکتری مدیریت تجارت (کسب وکار)
چکیده
بطور اخذ می توان گفت پس از هوا ، آب به عنوان حیاتی ترین ماده برای ادامه زندگی انسان نیاز می باشد. امروزه با پیشرفت زندگی و تکنولوژی استفاده از آب جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد. در کشور ایران با توجه به نوع اقلیم و موقعیت جغرافیایی که دارد ، مسئله آب و کمبود آن از دیرباز تا کنون مانع رشد و پیشرفت اقتصادی و صنعتی گردیده است . توجه به موضوع پساب فاضلاب و تاثیر زیست محیطی آن و عوارض ناگواری که در پیش خواهد آورد قابل تامل می باشد ، امروزه تصفیه فاضلاب و استفاده بهینه از پساب آن و همچنین مصارف آن در محیط زیست و صنایع بزرگ تاکوچک وسایر مصارف مشهود می باشد . مطالب تهیه شده در این مقاله در ارتباط با اهمیت احداث تصفیه خانه فاضلاب وپساب تصفیه شده ، برای حفظ محیط زیست ؛ بهداشت فردی و اجتماعی ؛ فضای سبز شهری و برون شهری ازدیدگاه فرهنگی واقتصادی باتوجه به مدل هافستد (درزمان تهیه پروژه بحث مدل هافستد وشناخت ان مطرح نبود بلکه تلاش وهمکاری وروحیه کار تیمی مطرح بود.) وسایر اندیشمندان را به صورت یک مشارکت عمومی وگروهی که با همکاری وشراکت بخش خصوصی مورد بررسی قرار گرفته است .
مقدمه
تا اوایل قرن بیستم فاضلاب های ناشی از فعالیت های انسان چه از نوع شهری یا صنعتی از طریق خودپالایی و چاههای جذبی توسط طبیعت دفع می شد.ولی بارشد بی رویه جمعیت وافزایش امکانات شهرنشینی وافزایش بیرویه مصرف سرانه آب در بخشهای مختلف از جمله شرب ، صنایع ، بهداشتی وغیره موجب افزایش تولید فاضلاب گردیده.بطوریکه باتوجه به حجم بالادفع پساب های متنوع باجزئیات فیزیکی وشیمیایی امکان این حجم تصفیه فاضلاب را به طور طبیعی نمی توان انتظار داشت و از روش توان خود پالایی وحالت طبیعی امروزه دیگر نمی توان استفاده کرد. حال به منظور فراهم آوردن شرایطی که چرخه آب وفاضلاب همانند گذشته در طبیعت انجام شود. نقش تکنولوژی وفن آوری جدید که توسط ایده بشر به وجود آمده است و توانسته است این معضلی که خود بوجودآورده بود از آن رهایی پیدا کند.
اهمیت و تاثیر آلوده شدن آبهای سالم که بوسیله فاضلاب و پساب ها ی تولیدی از نوع خانگی،صنعتی،ابهای سطحی،بهداشتی امروزه مشهود است. یک مترمکعب فاضلاب بصورت خام 50-30 مترمکعب آب سالم را آلوده می نماید. ضمنا مهمترین مواد آلاینده که توسط بشر به منابع آبی وارد می کند ، را می توان مانند کربوهیدراتها، چربی ها، مواد پاک کننده یا دترجنت ها وعوامل باکتریهای بیماری زا و بیولوژیکی اشاره نمود،که در اثرتخلیه آن بطور مستقیم وبدون تصفیه به داخل خاک که به مرور زمان بافت های خاکی را زایل ولایه های خاکی زمین که می توان تاثیر بسزایی در تغییرات کیفیت فاضلاب دفعی در زمین داشته باشد ودیگر امکان انجام استفاده مجدداً از آن میسر نبوده را می توان یادکرد.. این پساب های خروجی که به سفره های آب زیر زمینی وارد شده و باعث آلودگی منابع آبی وبافت خاک جهت مصارف کشاورزی می شود ،تاسالیان متوالی پایدار ومخرب می باشد.
در این شرایط با توجه به حجم مشکلات زیست محیطی تصفیه فاضلاب می تواند برای یک اقدام اساسی ومشارکت مردم وعزم ملی نیاز باشد. برای جلوگیری از آلودگی منابع وعوامل بیماری زا وکاهش آلاینده های آب اقداماتی بایستی صورت پذیرد.
در این راستا مهمترین قسمت های تاسیسات آب وفاضلاب بخش شبکه جمع آوری وتصفیه خانه فاضلاب آن می باشد.که دارای جایگاه خاصی در پاک سازی و حفظ محیط زیست ایجاد می نماید.
درحقیقت تصفیه خانه فاضلاب باید شرایطی را داشته باشد وطوری فعالیت نماید که پساب خروجی آن علاوه بر رعایت استانداردهای کشوری و جهانی از مخاطرات بهداشتی وزیست محیطی جلوگیری به عمل آورد .
فاضلاب های ترکیبی از مواد جامد و آب می باشد که فاضلاب موجود معمولا و به صورت متداول برحسب نوع پیدایش به سه گروه اصلی، شامل فاضلاب خانگی، فاضلاب صنعتی و فاضلاب سطحی تقسیم می گردد.
فاضلاب خانگی معمولاً پس از استفاده از حمام ودستشویی وتوالت وظرفشویی و....... دیگر وسایل بهداشتی خانگی وسایر......تولید می شود.
فاضلاب صنعتی باتوجه به نوع فعالیت در مراکز صنعتی وبهداشتی این نوع فاضلاب تولید می شود واز مهمترین وخطرناک ترین نوع فاضلاب تولید ی می باشد،که در آن انواع مواد شیمیایی، باکترها، قارچها و درجه اسیدی متفاوت وجود دارد.
فاضلاب سطحی این فاضلاب ها ناشی ازحاصل بارندگی وشست وشوی معابر وسیلاب عمومی می باشد.
مهمترین عواملی که برای جمع آوری فاضلاب واحداث تصفیه خانه فاضلاب در شهر ها نیاز می باشد شامل:
1-کاهش سطح آب زیرزمینی بخصوص در مناطق سنگی
2-جلوگیری از آلودگی آب های زیر زمینی
3- کاهش صدمه به حیات آبزیان
4- جلوگیری از آلودگی خاک
5- رعایت وتحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که حفاظت محیط زیست برای ادامه حیات نسل امروزی وبعدی وحیات اجتماعی یک وظیفه عمومی را در بر می گیرد.
بیوگرافی شهر اراک
شهراراک مرکز استان مرکزی با جمعیت بالغ بر182/626نفرو چهاردهمین شهرپر جمعیت ایران می باشد.این شهردر حکومت قاجار بنیان گذاشته شده وحدوداً دو قرن قدمت دارد. و لقب پایتخت صنعتی ایران را مشمول می شود . به طورکلی چهارمین قطب صنعتی کشور محسوب می شود. ازسوی دیگر شمارصنایع مادر دراین شهر به بیش از20 واحد وصنایع کوچک ومتوسط بیش از335 واحد(طبق امارشرکت شهرکهای صنعتی استان وشرکت اب وفاضلاب استان) این شهر به واسطه وجود صنایع مادر تولید 80درصد ازتجهیزات انرژی کشور باوجود بزرگترین کارخانه الومینیوم کشورو بزرگترین واگن سازی ولوکوموتیو سازی کشور وبزرگترین ماشین سازی وکمباین سازی وانگان تولید دکل های برق وتنها تولید کننده ماشین الات راه سازی (هپکو)درخاورمیانه وبزرگترین تولید کننده بنزین کشور ودارای کارخانه پتروشیی وپالایشگاه نفت ونیروی گاه سیکل ترکیبی تولید برق منطقه وهمچین بزگترین صنایع معدنی به عنوان پایتخت صنعتی ایران شناخته شده است. ویکی از آلوده ترین شهر های ایران واز نظر اقلیمی در فلات مرکزی ایران می باشد. ضمنا زمستان های سردومرطوب وتابستان های گرم وخشک می باشد. مساحت شهراراک 71/98 کیلومترمربع ویا 24/4 درصد کل استان را شامل می شود.


مبانی طرح اجرایی تصفیه خانه فاضلاب
باتوجه به شرح وبیوگرافی اراک این شهربااین پتانسیلی که درصنعت وقدمت تاریخی دارد ازاولین خدمات بهداشتی وزیست محیطی محروم می بود. درسال 1373 که بحث ضرورت ایجاد تصفیه خانه اراک مطرح گردید، ازابعاد اقتصادی شرکت بامحدودیت ها ومشکلات فراوان روبرو می بود.انچه که حائز اهمیت است مشارکتهای مردم ومسئولین ونقش فرهنگی ونحوه صحیح اجرای پروژه های فرهنگی که درابتدا بامقاومت شدید مسئولین وبعضی ازمدیران روبروبود لذا بایک برنامه منظم وبا اهداف مشخص که نقش موثر فعالیتهای فرهنگی وتاثیر ان دروضعیت اقتصادی واجتماعی وبهداشتی که درحال حاضر واینده می تواند داشته باشد درشرکت مقررگردید یک تیم فنی واقتصادی وروابط عمومی تشکیل گردد. تاطی جلسات متعدد وبه صورت فشرده طی شش ماه برنامه ریزی درسطح مدیریت ارشد ومدیران تخصصی اهداف ذیل نتیجه گیری وپیاده شود.
1-انتخاب مهندس مشاور برای طراحی تصفیه خانه باتوان تکنولوژی بومی که منجر به طراحی تصفیه خانه فاضلاب با مدل برکه تثبیت که نیاز به تکنولوژی وتجهیزات خارجی نمی باشد.وباایجاد چندین استخر خاکی بتنی واستفاده ازتجربه ودانش سایرکشورهای مختلف طراحی مناسب ومشابه سازی انجام گیرد.
2-این پروژه با براورداولیه برای جمعیتی معادل یک صدهزارنفر حدودا 50میلیارد ریال (براساس سال 1373) جهت احداث ابنیه وتاسیسات جنبی شروع واحداث گردد.
3-مشارکت وحمایت بخش صنایع بزرگ وحمایت مالی انها وخرید انشعابات فاضلاب درمرحله پیش فروش وتامین مالی وقرض ازبانکها برای هزینه های پیمانکاران ومجریان تصفیه خانه .
4-شروع به تبلیغات واجرای برنامه های متنوع درصدا وسیما وحضورمدیران شرکت درصدا وسیما وتوجیه طرح واشنایی این تکنولوژی ومشابه ان درکشورهای دیگر که ازنظر اقتصادی درتنگنای می باشند.بااین مدل فعالیتها اجرایی شروع گردید وتا به امروز که با تکنولوژی مدرن و جدیدترین روش نسبت به احداث تصفیه خانه فاضلاب پیشرفته بااهداف مشارکت بخش خصوصی این فرایند کاری وبرنامه ریزی ادامه دارد.
اهداف فرهنگی پروژه
1-مذاکره وجلسات بامسئولین استان دررابطه بااجرای پایلوت تصفیه خانه به روش لاگون وبرکه تثبیت ورفع نیاز به کشور های خارجی
2-هماهنگی با صدا وسیمای استانی درجلسات پرسش وپاسخ ورفع ابهامات دراذهان عمومی
3-شرکت درجلسات واستفاده از پشتیبانی روابط عمومی وارائه مستندات فیلم ها جهت شروع فعالیتهای اجرایی ومشارکت های مردمی.
4- استفاده وتبلیغات ازتربیون نماز جمعه واموزش درمدارس واطلاع رسانی جامع .
5-مشارکتهای مردمی وپیش خرید انشعابات فاضلاب با تخفیفات واهدای جوایزویژه برای کسانی که نسبت به پیش خرید اقدام نمایند.
6-مذاکرات با صنایع بزرگ تاکوچک در رابطه باخرید پساب فاضلاب جهت استفاده فضای سبز داخلی خود.مذاکره با شهرداری ومنابع طبیعی استان جهت مصارف فضای سبز وکاربرد اب ان برای مصارف اب صنعتی
7-مذاکره با کشاورزان پایین دست تصفیه خانه جهت خرید اب کشاورزی برای مصارف ابیاری.

اهداف ابعاد اقتصادی وفنی ومشکلات طرح
درابعاد اقتصادی وفنی پروژه باتوجه به اینکه این حجم بالای پساب که به منطقه سرازیر می شد وباعث الودگی زیست محیطی وسفره های زیرزمینی وبهداشتی که ایجاد می کرد وهمچنین هیچ گونه درامد زدایی واشتغال ایجاد نمی کرد.لذا پیشنهادتولید پساب فاضلاب بااستفاده از استاندار های ایران وبین الملی توسط تیم اقتصادی وفنی شرکت توانستیم درسالهای اول طرح هزینه های بهربرداری وبخشی از سرمایه گذاری خودرا ازطریق خدمات وفروش پساب راتامین نمود ، بطوریکه درسالهای بعد بعنوان یک منبع اقتصادی وتامین اعتبار جبران خسارت های اولیه را برطرف گردد.
بعداز یک دوره 5 ساله موفق شدیم این مدل فرایند رابه سایر شهرهای کم درامد استان تعمیم داده وشهرهای مشگل دارد راخودکفا نماییم.
دراین راستای بامخالف بعضی دستگاه های تامرحله تعطیلی شدن پروژه برای یک دوره دوساله مواجعه شویم ولیکن ازانجایی که این یک طرحی بود که باهمت وفعالیت تیمی علمی واقتصادی وفنی شرکت شروع کرده شده بود ، تاکنون پایدار وباتوجه به ریسک پذیری بالا وگروه گرایی واستفاده از مدل هافستد (البته امروزه می گوییم ) دریک مدل غربی ادامه دارد. ازسوی دیگر باتلاش ورایزنی با مسئولین توانستیم از اعتبارات ملی جهت احیا وادامه پروژه استفاده نماییم.
وضعیت تاسیسات آب وفاضلاب اراک
شرکت آب وفاضلاب استان مرکزی به مرکزیت شهراراک طبق قانون تشکیل شرکت های آب وفاضلاب به عنوان متولی تولیدوتوزیع آب شرب وجمع آوری فاضلاب به عهده دارد.ایده مطالعه فاضلاب شهر از سال 1369توسط مهندسین مشاور طرح وتحقیقات آب وفاضلاب اصفهان آغاز و هم اکنون برای توسعه فازهای بعدی توسط مشاوران طراحی آن ادامه دارد. عملیات اجرائی آن از سال 1372 با اجرای لوله گذاری خط انتقال شروع گردید وبا توسعه شهر هم اکنون پروژه ادامه دارد.
در حال حاضر مجموع کلکتوروخطوط انتقال و شبکه فاضلاب حدوداً بیش ازهزار کیلومترو تعداد تصفیه خانه های فاضلاب احداثی 3باب (دوباب برک تثبیت ویک باب لجن فعال تصاویر یک و دو ) وظرفیت فعلی تصفیه خانه ها جمعا 77000 مترمکعب فاضلاب در شبانه روز وجمعیت تحت پوشش در سال74بالغ بر000/255نفر می باشد.


شکل یک- تصفیه خانه لجن فعال مدرن امروزه

شکل دو-تصفیه خانه فاضلاب برکه تثبیت قدیم
اهمیت استفاده از پس آب فاضلاب وضرورت احداث تصفیه خانه
- اولین استانداردتصفیه واستفاده مجدد از پساب در ایالت کالیفرنیا در سال 1918 وضع شده وطبق آن استفاده از پساب حاصل از تصفیه خانه اولیه جهت آبیاری کشاورزی مجاز شمرده شده.
- سازمان حفاظت محیط زیست امریکا نیز به عنوان یک سازمان مطرح در اقدامات بهداشتی وزیست محیطی، مرجع وراهنمای بسیاری از فعالیت های بهداشتی وزیست محیطی در کلیه نقاط جهان می باشد.
- در سال 1989 استانداردهای بازبینی شده سازمان بهداشت جهانی تحت عنوان ((راهنمای بهداشت کاربرد فاضلاب در کشاورزی وآبزی پروری)) منتشر کرد.
- در ایران نیز سازمان حفاظت محیط زیست در سال 1373 مجموعه استاندارد خروجی فاضلاب ها وبراساس سه محیط پذیرنده (آب سطحی-کشاورزی-آب های زیرزمینی) منتشر کرده است.
- استفاده از فاضلاب انسانی وصنایع درکشاورزی با هدف آبیاری محصولات وحاصل خیزی کردن خاکهای پایین دست شمال شهر وشمال غرب و غرب اراک مطرح می باشند .
- احیاء کویر میقان که یکی از تالاب های مهم کشور وزیستگاه پرندگان مهاجر اراک می باشد.
- استفاده از پساب در فضای سبز شهری وجنگل کاری منطقه شرق اراک وفضای سبز صنایع شهری
- کاهش برداشت آب منابع زیرزمینی وکمک به توسعه آب شرب شهری برای شهروندان
نتایج ونمودارآنالیز فاضلاب ورودی وخروجی تصفیه خانه ها
در حال حاضر کنترل میزان دبی ورودی .آنالیز شیمیایی ومیکروبی پساب ورودی به تصفیه خانه فاضلاب توسط مدیریت کنترل وکیفیت وامورآزمایشگاهی شرکت ها انجام می گیرد.شایان ذکر است این آزمایشگاه که دارای تائیدیه آزمایشگاه معتمدکشوری که توسط سازمان حفاظ محیط زیست کشور اخذ نموده است کنترل وآنالیز پساب را انجام می دهد . طبق تعهدات وکارشناسی که قبلا تهیه شده بود همانند نمودار شماره1 میزان دبی ورودی وخروجی پساب از سال های 95-90 مشاهده می گردد.
نمودار شماره یک


طبق نمودار شماره 2 و 3 و 4 میزان CODوBODوTSSفاضلاب ورودی وخروجی تصفیه خانه فاضلاب فاز1 نشان داده شده است.
نمودار شماره دو

نمودار شماره سه

نمودار شماره چهار

طبق نمودار شماره 5 و 6 و 7 میزان CODوBODوTSSفاضلاب ورودی وخروجی تصفیه خانه فاضلاب فاز2 نشان داده شده است.
نمودار شماره 5

نمودار شماره 6

نمودار شماره 7

طبق نمودار شماره 8 و 9 و 10 میزان CODوBODوTSSفاضلاب ورودی وخروجی تصفیه خانه فاضلاب فاز3نشان داده شده است.
نمودار شماره 8

نمودار شماره 9

نمودار شماره 10

طبق نمودار شماره 11 و 12 و 13 میانگین هندسی فیکال کلیفرم فاضلاب تصفیه خانه فاضلاب فاز1و2و3 نشان داده شده است .

نمودار شماره 11

نمودار شماره 12

نمودار شماره 13


باتوجه به آنالیز یادشده می توان پذیرفت که این تصفیه خانه باراندمان استاندارد در حال بهره برداری می باشد.واین اجازه را می دهد که برای پساب آن توسط مسئولین امر، سرمایه گذاری مناسب ولازم باتوجه به درجه اهمیت پسابها در بخش کشاورزی ویا منابع زیرزمینی ویا صنایع منطقه ویا فضای سبز با اولویت دستگاههای مرتبط تصمیم گیری نمود.
تاثیر زیست محیطی وبهداشتی واهمیت استفاده از پساب فاضلاب
با اجرای واحداث تصفیه خانه فاضلاب واستفاده از این سیستم ونقش آن در شاخص های ذیل اهمیت آن مورد بررسی قرار گرفته است .
1-حفظ بهداشت عمومی وسلامت جامعه شهری.
2-حفظ محیط زیست و جلوگیری از آلودگی ها وتخریب ناشی از سرگردانی روان آبها در شبکه معابر شهری.
3-حفظ زیباییهای محیطی ورفاه همگانی وتوسعه فضای سبزی شهر و آبیاری کشاورزی و فیلتراسیون شهری وکمک به مبلمان وفضا سبز شهری .
4-مشارکت عمومی وپشتیبانی جامعه شهری ودستگاه های وصنایع بزرگ وکوچک وسازمان های مرتبط.
5-حفظ ونگهداری وپایداری محیط زیستی واقتصادی شهری.
6-استفاده کمتر از منابع زیرزمینی وکمک به شرب وحفظ منابع آب وتوجه به توسعه پایداری آتی شهری.
7-کمک به بخش آبیاری کشاورزی پیرامون شهروکاهش استفاده از سایرمنابع.
لازم به یادآوری است در احداث تصفیه خانه یکسری عوامل ومشکلات زیست محیطی برای سلامتی جامعه شهری در بالا دستی داریم ویکسری عوامل زیست محیطی در پایین دستی وجود دارد که اهم آن شا مل :
بخش اول : عوامل بهداشتی و زیست محیطی که در بالا دست وجود دارد ، از جمله انتشار بیماری های ناشی از باکتری ها، ویروسها وانگل های روده ای و بیماری های مزمن اعصاب،گردش خون-کلیه،کبد و روده ها وغدد ... .شده که منشاء آن آلاینده های شیمیایی ، طبیعی وانسانی می باشد. اثرات شیمیایی شامل هیدروکربن ها و بنزن ها-آفت کش ها-فلزات سنگین چون آرسنیک وآلومینیوم-کادمیوم-کروم ومس وغیره که باعث مسمومیت مصرف کنندگان میشود.
بخش دوم عوامل بهداشتی و زیست محیطی واقتصادی وفرهنگی که در پایین دست وبالا دست تصفیه خانه وجود دارد از جمله :
-استفاده از پساب جهت پایدار وزیست محیطی کویرمیقان ونقش آن در عوامل اقتصادی-گردشگری،حیاط وحش واستفاده برای ابیاری و کاشت درختان صنعتی (چوب وکاغذ) وغیره
-حفاظت ازبهداشت محیط شهر وکاهش بیماریها
-حمایت ازطرحهای بوم سازی ونواوری وخلاقیت
-احیا پساب فاضلاب که درحال هدر رفت می باشد
-ایجاد اشتغال درتخصص های مختلف
-حمایت از تولیدات بنگاههای کوچک ومتوسط جهت ساخت تاسیسات صنعت تصفیه خانه
-کاهش هزینه ها وتوجیه طرحهای اقتصادی بامدل بومی ومنطقه ای
-فعال کردن صنایع خرد ومتوسط
- ارایش وزیبایی مبلمان شهری
-توسعه فضای سبز مناطق شهری
-استفاده از پساب وتغذیه منابع زیرزمینی
-استفاده از پساب جهت کاربری در صنایع بالا دستی تصفیه خانه
-استفاده شرب که در حال حاضر کشور ما از لحاظ فرهنگی ومذهبی آمادگی پذیرفتن آن نمی باشند ولیکن در صورت رعایت استاندارد1053 ایران تحت عنوان آب متعارف ودر فرهنگ فنی که به آن آب شیرین می گویند می توان استفاده نمود .
-استفاده آب کشاورزی برای روستاهای پایین دست تصفیه خانه
نقش قوانین واهمیت دادن به پساب فاضلاب شهری
-در اواخر سال 1342 قانون تشکیل وزارت آب وبرق به تصویب رسید که یکی از اهداف آن مهم ان نظارت بر نحوه جاری ساختن فاضلاب ها منظور شده است .
-درسال 1347 قانون آب ونحوه ملی شدن آن وطبق ماده 18این قانون صدور پروانه مصرف برای آب های حاصل از فاضلاب ها وعلاوه در ماده 59-55 فصل هفتم این قانون بحث جلوگیری از آلودگی آب به تصویب رسید.
-در سال 1350 در آئین نامه اجرای جلوگیری از آلودگی آب موضوع فصل هفتم قانون آب ونحوه ملی شدن آب تصویب هیئت وزیران رسیده است.
-در سال 1361قانون توزیع عادلانه آب در ماده 46 این قانون جلوگیری از آلودگی آب به عهده سازمان محیط زیست می باشدوطبق ماده 24 این قانون واگذاری حق بهره برداری از پساب حاصل از تصفیه خانه فاضلاب ها به عهده وزارت نیرو می باشد.
-در سال 1388مجموعه راهکارهای تخصیص پساب های حاصل از فاضلاب تصفیه خانه های شهری وروستایی مصوب گردید.
-درسال 1389 ضوابط فنی محیطی و استفاده دوباره از آب های برگشتی وپساب ها با عنوان نشریه535 تدوین وانتشار یافته است.
-نشریه 118-2 سازمان مدیریت وبرنامه ریزی کشور اعلام نموده است بیش از 80 الی 90 درصد آب شرب وسایرکاربری های تبدیل به فاضلاب می شود که بایستی به آن توجه گردد.
- طبق سند راهبردی ملی بهبود کیفیت آب شرب سال 1390 وزارت بهداشت ودرمان آموزش پزشکی که در متن قانون آن آمده است هدف های راهبردی حفاظت از منابع تامین آب آشامیدنی در برابر آلودگی ها به عهده سازمان محیط زیست می باشند.
طبق ماده یک قانون تشکیل شرکتهای آب وفاضلاب (شرکتهای خصوصی) مصوبه مجلس شورای اسلامی که در تاریخ 11/10/1369تصویب وبه تائید شورای نگهبان رسیده است توزیع آب شهری وهمچنین جمع آوری وانتقال وتصفیه فاضلاب شهرها در داخل محدوده قانون شهرهای هر استان به عهده شرکت مستقلی به نام شرکت آب وفاضلاب استان خواهد بود که توسط وزارت نیرو تشکیل می شود.
تاثیرپساب ها برروی منابع زیرزمینی
از آنجایی که آبهای ناشی از فاضلاب های خانگی وصنعتی می تواند اثرات مخربی برروی سفره های زیرزمینی بگذارد وطبق بندهای 1-2-3-13و2-2-3-13 دستورالعمل طراحی ،پایش وکنترل کیفیت منابع آب زیرزمینی که توسط دفتر مطالعات پایه منابع آب ایران صورت گرفته است در آن نفش تاثیر فاضلاب ها برمنابع زیرزمینی بررسی شده است.درصورتیکه قصداست از فاضلاب برای کاربری ها متفاوت استفاده شود بایستی نسبت به رعایت آن اقدام شود وبا انجام آزمایشات CODوBODکه توصیه شده است پس از رعایت دستورالعمل ها پساب را برای منابع زیرزمینی استفاده نمود.
باتوجه به اینکه برای کنترل آلاینده وموادآلاینده آبی نیاز به احداث تصفیه خانه فاضلاب می باشد لذا با اجرای این گونه پروژه ها می توان ضمن جلوگیری از ورود آلودگی به منابه آبی سفره های زیرزمینی در تقویت منابع آبی وحفظ پایداری محیط زیست همکاری نمود.
معادل سازی پسآب خروجی فاضلاب ونقش آن در مصارف کشاورزی وصنایع وآب شرب
از آنجایی که آب خروجی را می توان برای مصارف کشاورزی استفاده نمود واین عمل باعث کاهش برداشت آب از چاه ها وقنوات می شود در نتیجه این موضوع باعث خسارات کمتر به منابع زیرزمینی می گردد و از سوی دیگر طبق نمودار شماره 7 در حال حاضردبی خروجی تصفیه خانه ها به میزان780 لیتر در ثانیه ویا معادل 67419 مترمکعب در شبانه روز می باشد.این عدد بیانگر این اصل می باشد که اگر قصد باشد در بخش کشاورزی استفاده شود می تواند معادل 780 هکتار زمین کشاورزی با توجه به تنوع محصل ونوع کشت یا معادل15600 هکتار با روش مکانیزه ومدرن در نظر گرفتن تنوع محصول بهره مند گردید.
از دیدگاه آب شرب نظر به اینکه در حال حاضر براساس مجوز شرکت های سهامی آب منطقه ای استان وبا در نظر گرفتن محدودیت های منابع آبی منطقه وشرایط زمین شناسی که مستندات آن در شرکت آب وفاضلاب وشرکت آب منطقه ای استان موجود می باشد بابت حفاری یک حلقه چاه جدید و با مجوز قانونی برای حداکثر 25 لیتر در ثانیه اجازه داده می شود که یک حلقه چاه حفر و بهره برداری از آن صورت گیرد . لذا بادبی 780 لیتر در ثانیه پساب فاضلاب می توان معادل 45 حلقه چاه آب شرب جهت سایر مصارف صرفه جویی کرد .
ضمنا باتوجه به الگوی مصرف وسرانه هرخانوار میزان 780 لیتر در ثانیه پساب خروجی می توان باصرفه جویی از حفاری چاهای جدید برای کشاورزی جلوگیری نمود با منظور نمودن این چاهها تعداد 500/253 نفر از آب شرب سالم در سالهای آینده بهره مند گردند.
نتیجه گیری
هدف از گردآوری مقاله استفاده ازاموزش مدلهای هافستد وسایر اندیشمندان باتوجه به مدلهای غربی وغیر غربی دررابطه باتاثیر ریسک پذیری وجمع گرایی وپایداری ومقاومت وخردجمعی وتوسعه پایداری نگاه ویژه به درامدزایی واقتصادی واستفاده از توانمندی بنگاه های خرد ومتوسط واشتغال زایی و نقش مشارکتهای فرهنگی وزیست محیطی می باشد.
بررسی و نتایج بدست آمده از این مطالعات و با توجه به تحقیقات میدانی وآنالیز کلیه پارامترهای شیمیایی ومیکروبی ومیزان دبی خروجی تصفیه خانه اراک که به صورت مستمر توسط واحد کنترل وکیفیت شرکت آب وفاضلاب صورت می گیرد ونتایج بدست آمده طی 6 سال حاکی از این موضوع است پساب تولیدی با رعایت استانداردهای کشورهای جهانی قابل استفاده در کشاورزی وصنایع وفضای سبزی شهری می باشد.با احداث تصفیه خانه فاضلاب صرفه جویی درذخیره منابع ابی سفرهای زیرزمینی به میزان حداقل 30میلیون مترمکعب درسال معادل 45 حلقه چاه وبه ارزش اقتصادی 450میلیاردریال صرفه جویی می گردد.ازسوی دیگر ذخیره سازی حداقل هزارلیتر درثانیه اب شرب سالم برای توسعه اینده شهری وبه ارزش ده هزارمیلیارد ریال صرفه جویی اقتصادی برای اینده خواهد شد. ازسوی دیگر باحذف چاه های منازل کمک موثری به منابع زیرزمینی شده است. ضمن کنترل بهداشت عمومی در بالادست و حفظ محیط زیست ، مشارکت بیشتر دستگاههای مرتبط از جمله سازمان حفاظت محیط زیست استان ، دانشگاه علوم پزشگی وسازمان آب منطقه ای استان وصنایع بزرگ وکوچک شهر اراک ، جهاد کشاورزی ومنابع طبیعی استان با سرمایه گذاری و کاربردی کردن طرح با هدف حفظ محیط زیست، احیاء کویر میقان ،کشاورزی منطقه شمال وشمال غرب شهر اراک وفضای سبز کلیه صنایع منطقه وفضای سبز شهری با هدف کاهش برداشت آب زیرزمینی برای نسل آینده وتوسعه شهری مشارکت لازم بعمل آورده شود. در خاتمه با توجه به اهمیت و توسعه تصفیه فاضلاب اراک و طبق بررسی اقتصادی آن توسط متخصصین که قیمت تمام شده فاضلاب به مراتب کمتر از استحصال آب از چاه های زیر زمینی می باشد. ضمناً طرح پیشنهادی مورد توجه کارشناسان اقتصاد کشاورزی و صنعتی در سازمانهای ذیربط و با محوریت استانداری و سازمان برنامه و بودجه استان پس از تحلیل اقتصادی طرح وراهکارهای اجرایی در انتخاب مشاور تخصصی با هدف صرفه جویی در منابع آب شرب و توسعه کشاورزی منطقه به خصوص خرید انواع سموم کشاورزی که می توان ازتجزیه پسماند خشک وترفاضلاب تهیه کرد.ضمنا این پروژه اقتصادی را می توان توسط مسئولین امر پشتیبانی و یاری نمایند .
توضیحات:
این پروژه درسال 1373 که اینجانب درشرکت اب وفاضلاب استان مرکزی بعنوان قائم مقام مدیر عامل ومعاون مهندسی وتوسعه شرکت بودم تهیه واجرا گردیده ویک افتخاری برای من بودم که درتیم بعنوان یک کارشناس فعالیت می کردم نه بعنوان مدیر. ضمنا باتوجه به کارشکنی های شدید داخل وخارج از شرکت بایک ریسک پذیری واعتماد به تجربه ودانش تخصصی وبازدید ازکشورهای اروپایی وبخصوص ازکشورهند کلیه مراحل کارها متوجه وتحقیق کرده بودم ، تهیه شده است.شایان یاداوری است دران دوران بینش ودانش مدیریتی وفرهنگی وتجربه امروزه رانداشتم وصرفا براساس تخصص وقدرت کارشناسی این پروژه طراحی واجراگردید.

حسن خدادادی پژوهشگر دوره POST D B A --اراک

اهم مشکلات صنایع بعدازانقلاب :

_منطبق نبودن بعضی صنایع بانیازهای کشور

_عدم توازن وپیوند بین صنایع وسایر بخشهای اقتصادی

-وابستگی شدید

-مسدود بودن قطب های صنعتی کشور

-پایین بودن کارایی تولید وبهره وری

-عدم توسعه صنایع کوچک

-ناسالم بودن بافت مالی اکثر صنایع

-بالا بودن هزینه های تولید

-پایین بودن کیفیت کالا های جانشینی

-توقف سطح اعتبارات بانکی

-عدم دسترسی وارتباط بین بانکهای داخلی باخارج ازکشور

-قطع منابع مالی خارجی

-مشکلات ارزی

-تحریم اقتصادی

-فرارسرمایه ها ومدیران

-روشن نبودن وضع مالکیت اکثرشرکتها

-عدم تجربه مدیران دولتی وکمبود دانش فنی

-توزیع ناصحیح مواد اولیه کارخانجات

-رشد هزینه های تولید

-عدم ارتباط منطقی افزایش دستمزد ها وسطح تولید

-کاهش صادرات وافزایش واردات

-مشکلات سرمایه گذاری خارجی

-اشکالات تخلیه وحمل مواد اولیه

-کمبود نیروی انسانی ماهر ومتخصص جهت جایگزینی با کارشناسان خارجی ومدیران سابق

-شروع جنگ تحمیلی وغیرفعال شدن بنادر مهم وصنایع

-اعتصابات سراسری وتوقف فعالیتهای ناشی ازسال 1357 ورکود تولید تا سال1358

-نداشتن برنامه ریزی استراتژی مشخص دربخش صنعت

-ناسالم بودن بافت صنایع

-وجود اقتصاد تک محصول متکی به نفت

-وابسته بودن فعالیتهای صنعتی به کشورهای خارجی

-اکثرصنایع کشور عمدآ به خاطربازارداخلی تولید می کنند ،ولیکن نیاز اعظم خود راازخارج تامین می کنند

-درامد ارزی صنایع بسیارکم ولی هزینه های ارزی بسیاربالا است

-ساختار توسعه نیافته اکثرصنایع داخلی و همچنین وابستگی به خارج ازکشور

-عدم ثبات قوانین ومقررات

تمرکزگرایی

-مصرف گرایی

-تغییرات ناگهانی خط مشی ومقررات

-جوانی جمعیت

-پایین بودن سطح سرمایه گذاری

-کسری بودجه پنهانی

-تورم

-حجم بالای نقدینگی درجامعه

-بالابودن هزینهای جاری

-کاهش میزان بهره وری

-کمبود نقدینگی صنایع

-فرسودگی وبه روز نبودن اکثرصنایع ودسترسی به تکنولوژِی بالا (های تک)

-رشد بی رویه هزینه های تولید

-کیفیت زیربناها وفضای صنعتی وخدماتی

- عدم ثبات سیاسی واجتماعی

-کاهش میزان تامین منابع سرمایه گذاری دربخش مواد ازبازارسرمایه ایران( نیم درصد)

-عدم ارتباط اصولی بین دانشگاه ومراکزاموزشی وفنی حرفه ایی باصنایع

عدم توازان بین فارغ التحصیلان دانشگاهی ونیازهای داخلی

-

مدیر360درجه کیست:

باتفکرانگلیسی خریدکند _ باتفکر اسکاندیناوی پولسازی کند

باتفکرهندی رشدکند _ باتفکرفرانسوی خلاق باشد

باتفکر امریکایی بفروشد _ باتفکر المانی سیستم بسازد

باتفکرچینی رهبربازارشود _ باتفکرایتالیایی طراحی کند

باتفکر ژاپنی سرمایه گذاری کند _ باتفکر سوئدی تولید کند

باتفکرکره ای زیبا بسازد_ باتفکر روسی جمع اوری وتحلیل کند

اهم مشکلات صنایع بعدازانقلاب :

_منطبق نبودن بعضی صنایع بانیازهای کشور

_عدم توازن وپیوند بین صنایع وسایر بخشهای اقتصادی

-وابستگی شدید

-مسدود بودن قطب های صنعتی کشور

-پایین بودن کارایی تولید وبهره وری

-عدم توسعه صنایع کوچک

-ناسالم بودن بافت مالی اکثر صنایع

-بالا بودن هزینه های تولید

-پایین بودن کیفیت کالا های جانشینی

-توقف سطح اعتبارات بانکی

-عدم دسترسی وارتباط بین بانکهای داخلی باخارج ازکشور

-قطع منابع مالی خارجی

-مشکلات ارزی

-تحریم اقتصادی

-فرارسرمایه ها ومدیران

-روشن نبودن وضع مالکیت اکثرشرکتها

-عدم تجربه مدیران دولتی وکمبود دانش فنی

-توزیع ناصحیح مواد اولیه کارخانجات

-رشد هزینه های تولید

-عدم ارتباط منطقی افزایش دستمزد ها وسطح تولید

-کاهش صادرات وافزایش واردات

-مشکلات سرمایه گذاری خارجی

-اشکالات تخلیه وحمل مواد اولیه

-کمبود نیروی انسانی ماهر ومتخصص جهت جایگزینی با کارشناسان خارجی ومدیران سابق

-شروع جنگ تحمیلی وغیرفعال شدن بنادر مهم وصنایع

-اعتصابات سراسری وتوقف فعالیتهای ناشی ازسال 1357 ورکود تولید تا سال1358

-نداشتن برنامه ریزی استراتژی مشخص دربخش صنعت

-ناسالم بودن بافت صنایع

-وجود اقتصاد تک محصول متکی به نفت

-وابسته بودن فعالیتهای صنعتی به کشورهای خارجی

-اکثرصنایع کشور عمدآ به خاطربازارداخلی تولید می کنند ،ولیکن نیاز اعظم خود راازخارج تامین می کنند

-درامد ارزی صنایع بسیارکم ولی هزینه های ارزی بسیاربالا است

-ساختار توسعه نیافته اکثرصنایع داخلی و همچنین وابستگی به خارج ازکشور

-عدم ثبات قوانین ومقررات

تمرکزگرایی

-مصرف گرایی

-تغییرات ناگهانی خط مشی ومقررات

-جوانی جمعیت

-پایین بودن سطح سرمایه گذاری

-کسری بودجه پنهانی

-تورم

-حجم بالای نقدینگی درجامعه

-بالابودن هزینهای جاری

-کاهش میزان بهره وری

-کمبود نقدینگی صنایع

-فرسودگی وبه روز نبودن اکثرصنایع ودسترسی به تکنولوژِی بالا (های تک)

-رشد بی رویه هزینه های تولید

-کیفیت زیربناها وفضای صنعتی وخدماتی

- عدم ثبات سیاسی واجتماعی

-کاهش میزان تامین منابع سرمایه گذاری دربخش مواد ازبازارسرمایه ایران( نیم درصد)

-عدم ارتباط اصولی بین دانشگاه ومراکزاموزشی وفنی حرفه ایی باصنایع

عدم توازان بین فارغ التحصیلان دانشگاهی ونیازهای داخلی

-

مدیر360درجه کیست:

باتفکرانگلیسی خریدکند باتفکر اسکاندیناوی پولسازی کند

باتفکرهندی رشدکند باتفکرفرانسوی خلاق باشد

باتفکر امریکایی بفروشد باتفکر المانی سیستم بسازد

باتفکرچینی رهبربازارشود باتفکرایتالیایی طراحی کند

باتفکر ژاپنی سرمایه گذاری کند باتفکر سوئدی تولید کند

باتفکرکره ای زیبا بسازد باتفکر روسی جمع اوری وتحلیل کند